CONVERGING VISIONS #7DAVID DE JONG

Voor Ray

Nu ik terug ben in Lagos heb ik het plan opgevat om sets van Nollywood films te fotograferen. Zo hoop ik te achterhalen wat alledaagse of archetypische architectuur is in de ogen van Nigerianen zelf. De eerste filmshoot waar ik terecht kom heeft echter helemaal geen duidelijke architectonisch context. De film handelt over Nigeria in vroeger tijden en wordt voornamelijk gedraaid op een akkertje tussen struiken in de buurt van een klein dorpje twee uur rijden buiten Lagos. Acteur, fotograaf, fixer en vriend Ray Daniels Okeugo bracht me hier naar toe. Tijdens de vorige periode in Lagos werkte ik al met hem samen, waardoor ik wist dat hij veel contacten in de locale filmindustrie heeft. Hij nam mij mee naar de filmset in Ogun-state omdat hij zelf ook een rol speelt in deze film. Slim, want zo kan hij mooi zijn werk voor mij en zijn acteerwerk combineren. Als ik hem nog eens uitleg dat ik filmproducties met een meer architectonische context zoek, belooft hij uit te zoeken waar momenteel nog meer opnames zijn.

1_filmset_1

Een dag later belt Ray me, hij weet een filmset waar ik zeker architectuur kan fotograferen. Hij zal me meenemen naar de opnames van God of the Ghetto, een film over twee rivaliserende meiden-gangs waarin iedereen hoopt miljonair te worden door de loterij te winnen. We spreken af dat hij me zo snel mogelijk komt halen zodat ik die  middag nog kan fotograferen. Als Ray er eindelijk is, zitten er nog twee mensen in de auto. Achterin zit een meisje dat filmkostuums maakt, voorin producer Henry. Ray is co-producer van Henry’s volgende film, waarin hij ook zal acteren.

Omdat de kofferbak helemaal vol zit met jute zakken ga ik met mijn fototas en statief op schoot achterin, naast de kostuumontwerpster zitten. Het is krap, maar het past. De zakken in de kofferbak blijken oorspronkelijk gebruikt te zijn om stokvis in te bewaren. Als ik een opmerking maak over de doordringende vislucht in de auto zegt het meisje dat ze de zakken eerst zal wassen voordat ze er kostuums van gaat maken. Later staan we in de brandende zon in de file en bedenk ik dat de vislucht in ieder geval een stuk beter is dan alle dieseldamp van de ons omringende vrachtauto’s.

Volgens Ray worden de filmopnames daadwerkelijk in een getto gedraaid. Tijdens de rit probeer ik me zo goed mogelijk voor te bereiden op wat me te wachten staat. Eenmaal daar zie ik een plek die er niet zo veel anders uitziet dan het overgrote deel van Lagos: stenen huisjes, vaak met golfplaten daken, winkeltjes, her en der een café, een kerk en onverharde zandwegen. Als ik vraag wat deze plek tot een getto maakt is het eerste antwoord: de wegen; geen asfalt maar zand. Er zullen nog wel meer verschillen zijn, zoals locatie (aan de rand van de stad) en wellicht ook de bevolkingssamenstelling maar voor mij lijkt dit vooralsnog een plek die niet veel verschilt van de rest van Lagos.

2_filmset_2_1

Samen met een deel van de filmcrew ga ik langs de verschillende sets van die dag. We moeten haast maken met fotograferen, het zal niet lang meer duren voor de zon onder is. Het is niet eenvoudig om snel te werken omdat de filmlocaties die me gewezen worden voor mij niet duidelijk herkenbaar zijn. Mijn begeleiders wijzen vol overtuiging op een stuk grond onder een boom, een plek naast de loterijwinkel of ergens bij een café. Steeds moet ik tijdens het fotograferen vragen wat nu precies de plek is, of ik met het gebruikte kader de set fotografeer of er toch naast zit.

Als we ’s nachts terugrijden, leg ik Ray uit dat dit inderdaad was wat ik zocht, maar dat ik de volgende keer graag bij daglicht wil fotograferen. Ray luistert, hoewel hij ook af en toe achter het stuur in slaap dreigt te vallen. Ik blijf tegen hem praten om hem wakker te houden. Hij vertelt me dat hij die nacht niet geslapen heeft omdat hij moest werken en daarna is gaan ‘clubben’. Als we bij the AAF zijn geef ik hem een driedubbel sterke oploskoffie. Daarna gaat hij direct naar huis om te slapen. Hij zal me bellen zodra hij wakker is zodat we een volgende filmset kunnen bezoeken. Drie kwartier later krijg ik het beloofde smsje dat hij veilig thuis is aangekomen.

3_abuja_2_1

De volgende ochtend om 10 uur belt hij me, hij is al op weg om me op te halen om naar de volgende set te gaan. In de weken die daarop volgen bezoeken we overal in Lagos verschillende filmproducties. Ik fotografeer de filmsets terwijl Ray praat met belangrijke producers en vooral met alle dames op de set. Gaandeweg begin ik steeds beter de verschillende plekken te herkennen die in eerste instantie zo ongedefinieerd leken. Schaduw blijkt de bepalende factor: de boom met de grootste kruin is de plek waar men elkaar ontmoet, in een donker steegje zijn de beste winkeltjes, een woonkamer heeft dubbele gordijnen die geen kiertje zonlicht binnen laten en op een overdekt terras is de beste plek in de donkerste hoek. Precies de plekken die ik niet zou kiezen, te weinig zonlicht voor een Nederlander en eigenlijk te donker om te fotograferen.

Na een aantal weken zo gewerkt te hebben, vertelt Ray mij dat hij een paar dagen naar Abuja moet om een visum te regelen. Abuja, de hoofdstad van Nigeria, is grotendeels in de jaren tachtig gebouwd nadat is besloten de hoofdstad te verplaatsen naar het centrum van het land, om zo meer politieke neutraliteit uit te stralen. Omdat ik er al langer over nadenk om in deze tekentafel-stad te fotograferen, vraag ik of ik met hem mee mag. Hij reageert enthousiast en zegt toe een goedkoop ticket en een slaapplaats voor me te regelen.

Twee dagen later vertrekken we in de vroege ochtend. Eerst rijden we in het donker door de regen met een motortaxi over de modderpaadjes naar de snelweg. Daar moeten we zigzaggend tussen het langsrazende verkeer oversteken om een taxibusje te halen. Ergens bij een viaduct nemen we een motortaxi naar de luchthaven. Vanaf daar rennen we met alle tassen door de douane, en niet meer dan vijf minuten voor take-off zitten we in het vliegtuig. Eenmaal in Abuja probeert Ray bij een snorder een goedkope taxirit te regelen waarbij er zo’n vijandige sfeer ontstaat dat we halsoverkop in een rijdende auto moeten duiken en met de deur nog open wegscheuren. Dan, na lang rijden, komen we eindelijk in een voorstad van Abuja waar we blijven logeren bij Sixtus, een kennis van Ray. Hij verblijft in een hotelkamertje van nog geen vijf m2 om te werken aan zijn nieuwste filmscript.

4_abuja_1_1

Na een paar uur slapen, vertrekken we voor de lunch om Rays visum te gaan regelen. Het is nog ruim een uur rijden voor we echt in Abuja zijn waarbij er helaas geen tijd is om te fotograferen. Maar Ray belooft dat we na de visumaanvraag meteen op pad zullen gaan. Als we eindelijk de ambassade uitkomen is het al 5 uur en kan ik nog maar een paar foto’s maken voordat het te donker wordt. Na het eten rijd ik samen met Sixtus terug naar het hotel terwijl Ray nog in Abuja blijft om wat dingen te regelen. Die nacht slaap ik met Sixtus in de twijfelaar terwijl er twee andere jongens op de grond slapen. Iedereen lijkt dat volstrekt normaal te vinden en ik dus ook.

De volgende dag komt Ray pas ’s middags terug bij het hotel. Hij verontschuldigt zich en zegt dat we morgen echt aan de slag zullen gaan maar dat hij vandaag te veel moest regelen. Ook zal hij morgen direct de vliegtickets terug naar Lagos gaan boeken. De volgende ochtend besluit ik ter plekke te gaan fotograferen tot Ray er is en we naar Abuja kunnen gaan. Het is de laatste volledige dag want morgen zullen we alweer terugvliegen naar Lagos. Als Ray er in de loop van de middag eindelijk is gaan we direct op pad, we hebben nog een paar uur voordat het donker wordt en ik heb dingen vanuit de taxi gezien die ik wil fotograferen. Na afloop neem ik hem mee om ergens te eten. Het is inmiddels zeven uur en Ray verteld dat hij die dag nog niet gegeten heeft. Dat verbaast me. Na het eten regelt Ray een goedkope taxi voor me, hij zal nog bij familie langsgaan. De vliegtickets zal hij morgen meenemen.

De volgende dag, kort voordat we naar de luchthaven moeten, komt Ray me ophalen. Als ik hem boos zeg dat hij weer op zich heeft laten wachten vertelt hij dat hij niet meegaat naar Lagos. Hij kan het ticket niet betalen. Voor mij heeft hij wel een ticket, maar hij heeft moeten omboeken en daarvoor betaal je extra, ik betaal het tekort. In een taxi naar de ambassade waar hij zijn visa op zal halen, nemen we afscheid. Als ik hem vraag wat hij van Abuja vindt, zegt hij dat hij Lagos mist. ‘Lagos is the best city in the world, It’s like NewYork but more beautiful.’ Ray zegt dat hij me terug zal zien in Lagos. Ik ben benieuwd, ik heb nog maar twee weken in Lagos.

5_ray_daniels_1

Drie dagen later belt Ray me ‘s avonds. Hij verteld lachend dat hij weer in Lagos is en dat hij over twee dagen naar Khartoem vertrekt zodat we mooi nog een dag hebben om filmsets te fotograferen. Morgen zal hij me komen halen met zijn BMW.
Wanneer ik de volgende dag aan het fotograferen ben vraag ik me opeens af of ik deze situatie niet al gefotografeerd heb. Ik realiseer me dat ik na vier en een halve week behoefte heb het gemaakte werk te bekijken. Omdat ik analoog werk kan dat niet. Een deel heb ik digitaal geschoten, maar daar zitten te veel hiaten in om een helder beeld te vormen van wat ik precies gemaakt heb. Op dit moment heb ik vooral het gevoel dat ik meer van hetzelfde maak in plaats van verder ga met wat ik heb.

Doodmoe rijden we ‘s avonds na het fotograferen terug, Ray zit weer te knikkebollen achter het stuur. Ik probeer hem en mezelf wakker te houden door over alles te kletsen wat me te binnenschiet. Zo redden we het tot aan the AAF. Als ik uitstap vraag ik Ray of hij voorzichtig doet waarop hij antwoordt: ‘I don’t believe in accidents’. De volgende ochtend ontdek ik dat mijn telefoon nog in Rays auto ligt. Als Ray ‘m komt brengen nemen we afscheid. Hij vliegt die middag naar Khartoem en een week later zal ik terugvliegen naar Nederland. In december is hij van plan naar Amsterdam te komen. We spreken af dat we elkaar dan weer zullen ontmoeten.

Eenmaal terug in Nederland hebben we af en toe contact via Facebook. Ray is vroegtijdig teruggekomen uit Khartoem vanwege rellen en is begonnen aan de opnames van zijn eerste eigen film. Trots stuurt hij me de foto’s van de filmopnames.
De laatste twee weken hoor ik niets meer van hem. Tot eergisteren wanneer een vriend me bericht dat hij plotseling is overleden. Hij werd beroerd en is doodziek opgenomen in het ziekenhuis. De dokters denken dat het nierfalen was, Rays vrienden houden het op cholera.

6_abuja_extra

King Ofure in front of his car (Ray Daniels)

Hey Ray, ouwe vechtersbaas, ritselaar, koning, acteur, held en rokkenjager, ik hoop dat je nu wat uit kunt rusten. En dat er BMW’s zijn waar je nu bent.  O   s e gõ, oremi!

 

INTERNATIONAL