CONVERGING VISIONS #6David de Jong

Lagos revisited – David de Jong

Vorig jaar (2012) ben ik drie weken in Lagos (Nigeria) geweest voor Converging Visions, waarover ik eerder berichtte op FOTODOKs website . Vooraf leek drie weken een redelijke tijd om werk te maken. Hoe goed ik mij ook had voorbereid, Lagos bleek een zeer onvoorspelbare plek waar het niet eenvoudig is om te fotograferen. Uiteindelijk waren deze weken goed om een project te beginnen, maar onvoldoende om het af te ronden.

foto_1_joshua

Een deel van het werk dat ik in Lagos maakte is als ‘ongoing project’ getoond tijdens Lagos Photo 2012. Aan de hand hiervan ben ik uitgenodigd door Azu Nwagbogu voor een artist-in-residency bij the African Artists’ Foundation (AAF) in Lagos. Dit keer voor een periode van zes weken. Een aanbod dat ik met gemengde gevoelens aanneem. Enerzijds lijkt het me een uitgelezen kans om verder te werken aan mijn project waarmee ik mij in verschillende wereldsteden richt op de wisselwerking tussen architectuur en menselijk gedrag.  Anderzijds heb ik de vorige keer, vooral doordat het zó moeilijk is om in Lagos te fotograferen, toch min of meer gezworen nooit meer terug te gaan. Dit aanbod kan ik echter toch niet laten liggen. De vorige reis werd mogelijk gemaakt dankzij een subsidie van het Mondriaanfonds. Het minste dat ik daar tegenover kan stellen is om alle mogelijkheden aan te pakken mijn project ook daadwerkelijk proberen af te ronden. Maar, ik wil ook gaan omdat ik nog wel een appeltje te schillen heb met Lagos.

Eenmaal geland in Lagos ben ik blij dat ik er weer ben. De drukte en energie die van deze stad uitgaat was ik vergeten. Hoewel ik dit keer zes weken heb weet ik inmiddels dat in Lagos de tijd vliegt. Ik begin daarom direct na aankomst bij the AAF met het benaderen van mensen die ik nodig heb voor mijn project. De vorige keer heb ik gefotografeerd in gated communities waar rijke Nigerianen wonen, én ik heb me gericht op een strak ontworpen woonwijk waar de minder welgestelden wonen. De foto’s die ik op deze plekken heb gemaakt, laten vooral zien wat ikzelf vreemd, interessant en wellicht veelzeggend vind. Nu vraag ik mij af wat Nigerianen daarvan vinden. Hoe zien zij de foto’s die ik maakte? Toon ik eigenlijk wel dingen die vreemd of veelzeggend zijn? Of toon ik slechts het doodgewone? En wat is dan normaal voor Nigerianen? Hoe beleven zij architectuur, de openbare ruimte? Wat is gewoon in een land waar -voor mij- alles anders en bijzonder is? Dit zijn de vragen waarmee ik de komende weken in Nigeria aan de slag ga.

foto_2_charles

Ik krijg al snel een kans om mijn ideeën te toetsen. Bij the AAF volgt een groep Nigeriaanse architectuurstudenten een workshop. Zij zullen de buitenexpositie van Lagos Photo 2013 vormgeven. Ik grijp hun aanwezigheid aan om een lezing te geven over mijn werk en hoop zo met hen in discussie te gaan over hoe mijn werk zich verhoudt tot hun ideeën over architectuur. Zodra ik tijdens mijn presentatie de eerste foto van Lagos toon, stijgt er gejuich op in de zaal. Blijkbaar herkennen zij direct dat die foto gemaakt is in hun stad. Dat verbaast me, ik zie helemaal niet waarom deze foto zo overduidelijk in Lagos gemaakt is. Na afloop blijkt dat mijn werk hen vooral bewust heeft gemaakt dat het alledaagse betekenisvol is, terwijl men daaraan voorbijgaat zonder er bij na te denken. Voor mij een groot compliment, leuk om te merken dat dat hier dus ook zo kan werken.

Nigeria heeft met Nollywood de op één na grootste filmindustrie ter wereld. Tijdens deze periode wil ik mij ook op de decors van Nollywoodproducties richten. Dit lijkt mij interessant, omdat ik verwacht dat de grens tussen decor en werkelijkheid flinterdun is, en ik verwacht zo te fotograferen wat voor Nigerianen archetypische plekken zijn. In film moet het namelijk voortdurend duidelijk zijn op welke plek de acteur zich bevindt. Een dokterskamer, een kantoor of een woonkamer moet direct (onbewust) herkenbaar zijn. Het gaat immers om het verhaal en de acteurs, de decors dienen dat vooral te ondersteunen. Door de decors van verschillende filmproducties te fotograferen wil ik onderzoeken wat Nigerianen zien als ‘normale’ ruimtes. Met deze kennis hoop ik mij later weer op straat te begeven om de wisselwerking tussen architectuur en menselijk gedrag vanuit een nieuw perspectief te kunnen benaderen.

foto_3_abbey

De vorige keer toen ik in Lagos was heb ik Ray Daniels ontmoet. Hij is fotograaf en acteur en wil mij wel meenemen naar een filmopname. Hij haalt mij vroeg in de ochtend op omdat we een heel eind moeten rijden naar Ogun-state, een stuk buiten Lagos. Onderweg kopen we nog een paar flessen sterke drank ‘om de crew te pleasen’. Na 3 uur rijden zijn we op de filmset van wat een historisch drama blijkt te zijn. Ergens doen de opnames mij denken aan het boek Things Fall Apart van Chinua Achebe. Een verhaal over Nigeria voor en tijdens de Engelse koloniale tijd. Een episch drama over koningen, trots en eerzucht in een land waar het leven hard maar overzichtelijk was. Ook deze film gaat over koningen, krijgers, vrouwen en macht. Alles wordt gefilmd op een akkertje omgeven door struiken. Architectonische sets, zoals ik die verwacht had, zijn ver te zoeken. Desondanks fotografeer ik alles, omdat ik nu eindelijk wel eens een foto wil maken, maar ook omdat dit het misschien gewoon is. Op de terugweg leg ik Ray Daniels uit dat ik iets anders zoek. Hopelijk neemt hij mij de volgende keer mee naar een architectonische filmset.

Terug bij the AAF kijk ik verschillende Nollywood-soaps. Hoewel ik geen snars van de verhaallijnen begrijp, is het interessant studiemateriaal, waarbij ik mij vooral afvraag welke criteria gehanteerd worden bij de locatiekeuzes. Zodra ik Ray Daniels weer zie en op een filmset sta, zal ik dat vragen. Wordt  vervolgd..

INTERNATIONAL